Przypomnienie o poradniku dla nauczycieli

W nowym roku szkolnym chcielibyśmy zachęcać nauczycieli do częstszego korzystania z metody WebQuest na zajęciach. W społeczeństwie informacyjnym kluczową umiejętnością, potrzebną na co dzień i uczniom i nauczycielom, jest wyszukiwanie w sieci informacji, jej weryfikacja oraz przetwarzanie w wiedzę. Rozwijanie tej umiejętności powinno być elementem programów nauczania na wszystkich etapach kształcenia. 

W E B Q U E S T,
choć nazwa może być trudna do wymówienia, jest metodą, która może przynosić pozytywne rezultaty w podnoszeniu kompetencji medialnych i cyfrowych młodzieży. Jest ona zbliżona do metody projektu, ale różnica polega na tym, że praktycznie w całości praca następuje tu w sieci, z której wyszukiwane są i przetwarzane w wiedzę informacje. Dla nauczycieli zainteresowanych wykorzystaniem tej metody w nauczaniu przedmiotowym warto polecić e-poradnik „Metoda Webquest“ autorstwa Sabiny Furgoł i Lechosława Hojnackiego.

WebQuest a kompetencje kluczowe

Szkoła powinna przygotowywać młodzież do podejmowania nowych zadań w warunkach dużej zmienności i przy obecnym ryzyku. Zmienność i ryzyko dobrze oddają charakter współczesnego nam świata. Zamiast koncentrować się na nauczycielu, szkoła powinna skupić się na wyposażeniu ucznia w szereg kompetencji, które będą mu potrzebne w dorosłym życiu.

Powinniśmy dokonać swoistego przewartościowania metod kształcenia, porzucić te, które nie rozwijają już uczniów do życia w ponowoczesnym społeczeństwie. Do tego celu nadaje się m. in. metoda WebQuest. Ma ona wiele zalet - zauważa Sabina Furgoł z katowickiego METISu. Pozwala na kształtowanie kompetencji kluczowych, wykorzystanie technologii informacyjnych w procesie uczenia się, uczy poruszania się w przestrzeni wirtualnej, zapewnia wysoką interakcję z innymi uczącymi się. Umożliwia także publiczne przedstawienie rezultatów pracy i daje możliwość zastosowania informacji zwrotnej, na którą czekają uczniowie.

Dodatkową zaletą metody jest możliwość jej wykorzystania w szkole do realizacji projektu gimnazjalnego. Więcej na temat osadzenia WQ w polskiej dydaktyce można znaleźć w referacie Sabiny Furgoł, który powstał w ramach projektu Belfer Online (PDF).

Podręcznik do edukacji interkulturowej z WebQuestem w tle

Podróżując po internecie zagłębiamy się w wielokulturową przestrzeń, w której co chwila mamy kontakt bezpośrednio lub pośrednio z osobami z innych kontynentów, kręgów kulturowych, społecznych, religijnych itp. W 2006 r. w ramach projektu InterEOL opracowano podręcznik do edukacji międzykulturowej, w którym posłużono się WebQuestem jako podstawową metodą pracy z młodymi ludźmi. Mimo upływu czasu publikacja niewiele straciła na wartości - jest jednym z niewielu polskojęzycznych publikacji, w których pokazano wielowymiarowe wykorzystanie WebQuestów.

Metoda WebQuest  może być opisywana w różnych kontekstach: interkulturowych, społecznych i metodycznych, a także fenomenologicznych - w tym przypadku odwołuje się do hermeneutyki Gadamera. Jak zauważa Marek Szafraniec z Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli WOM w Katowicach, "to lokuje ją  w humanistycznym modelu kształcenia, który zwraca się w stronę <<rozumiejącej się humanistyki>>, która uznaje procedurę doświadczania i rozumienia za uprawniony sposób poznania naukowego, wspomagany w WebQueście technologią komunikacyjno – informacyjną. Proponuje on perspektywę rozumiejącą, interpretacyjną, jako proces odkrywania znaczeń zawartych w doświadczanej rzeczywistości."

Kulturowa różnorodność staje się prawdziwym bogactwem wówczas, gdy poszczególne podmioty z jednej strony dbają o swoje skarby, z drugiej zaś potrafią ukazywać je innym w odpowiednim świetle. Dlatego tworzenie interkulturowych strategii, programów nauczania oraz działalność wychowawcza powinny się opierać na założeniu, że im solidniejsze będą fundamenty własnej tożsamości, tym większa szansa na zbudowanie dialogu z innymi kulturami, nacjami czy religiami.

W tej międzykulturowej edukacji WebQuest może odgrywać znaczącą rolę jako metoda kształcenia. Dlatego w podręczniku szeroko omówiono tą metodę, zwracając m. in. uwagę na autorski model kształcenia oparty o WebQuest, ich właściwości i funkcje, taksonomię, źródła i ewaluację. Podręcznik jest do pobrania w zasobach Edunews.pl (PDF).

Dlaczego warto WebQuestować?

W portalu enauczanie.com znajdziemy stronę poświęconą pracy z metodą WebQuest. Lechosław Hojnacki z zespołem od kilku lat promuje jej wykorzystanie w pracy nowoczesnych nauczycieli, choćby z tego powodu, że bardzo dobrze pasuje do technologii cyfrowych, które wszystkich nas otaczają i w których większość z nas jest (głęboko) zanurzona.

Na stronach portalu podjęto próbę spisania kilku argumentów za tym, dlaczego warto stosować ją w polskiej szkole:

• Uczy badań (jak wiemy z badań porównawczych, badania uczniowskie to pięta achillesowa polskiej szkoły)
• Wspiera tematykę zajęć dodatkowymi informacjami, poszerza wiedzę uczniów (a zatem każdy nauczyciel może tu znaleźć coś dla siebie)
• Pozwala uczniom pracować we własnym tempie (a zatem każdy uczeń może tu znaleźć coś dla siebie)
• Rozwija twórcze myślenie (jak wiemy z innych badań, już od pewnego czasu z myśleniem odtwórczym świetnie radzą sobie automaty, natomiast żywych ludzi zatrudnia się raczej z nadzieją na myślenie twórcze)
• Stymuluje współpracę grupową (jak wiemy z innych badań porównawczych, umiejętność współpracy grupowej to pięta achillesowa wszystkich nas)
• Motywuje uczniów (czy ktoś jest przeciw?)
• Jest wizualny/multimedialny (wszyscy lepiej uczymy się w takich warunkach, cyfrowcy zaś - szczególnie)
• Jako metoda problemowa (tzw. aktywizująca :-/ ) - jest efektywniejsza od tradycyjnych metod (czyżby ktoś używał metod dezaktywizujących? :-O)

Zachęcamy do wykorzystania WebQuestów na zajęciach. Naprawdę warto!

Webquest w roli kursu e-learning

Metoda WebQuest wykazuje bliskie związki z metodą kursów e-learning. Opisywał to szczegółowo zespół ekspertów kierowany przez Grzegorza Zajączkowskiego w projekcie "Want2Learn. Chcę się uczyć - metodyka szkoleń eLearningowych."

WebQuest często może pretendować do roli samodzielnego w pełni interaktywnego kursu e-learning, czego specyficznym przypadkiem może być WebQuest „o WebQueście” autorstwa B. Dodge’a. Jego głównym celem jest odpowiedź na następujące pytania: Czym naprawdę jest WebQuest? Jak poznać, że to jest dobry WebQuest? Zadanie w tym WebQueście polega na krytycznej analiza pewnej liczby przykładów scenariuszy WebQuest i przedyskutowanie ich z różnych punktów widzenia.

Twórcy kursów e-learning nie będą raczej mieli problemu z tworzeniem WebQuestów. Pewne możliwości dają także platformy e-learningowe, które przy odpowiedniej konfiguracji mogą umożliwić bezpośrednie generowanie WebQuestów dla kursantów.

Więcej na ten temat w cytowanej publikacji (PDF).

Poradnik dla nauczycieli

Dla nauczycieli zainteresowanych wykorzystaniem metody WebQuest w nauczaniu przedmiotowym warto polecić e-poradnik „Metoda Webquest“ autorstwa Sabiny Furgoł i Lechosława Hojnackiego. Poradnik jest próbą kompleksowego opisania metody wraz z praktycznymi poradami i odniesieniami, które mogą pomóc w jej popularyzacji w obszarze edukacji, tak szkolnej, jak i pozaszkolnej czy ustawicznej. 

Na bazie osobistych doświadczeń autorów w pracy z webquestami, w poradniku opisano, w jaki sposób metoda ta może być osadzona w praktyce szkolnej, jakie są cele i zasady konstrukcji WebQuestów, dobre i złe praktyki, przykłady z Polski i zagranicy.

Za szerokim wykorzystaniem tej metody na wszystkich przedmiotach szkolnych (a nie tylko na informatyce!) przemawia wiele argumentów. Jak zauważa Sabina Furgoł, ekspertka od WQ z katowickiego METIS:

Więcej o metodzie

WebQuest jako metoda wykorzystuje zainteresowanie uczniów komputerem i internetem, pozwala skierować je w kierunku dydaktyki i wykorzystać w procesie edukacyjnym. Uczy przemyślanego i konstruktywnego korzystania z zasobów internetu - wyszukiwania informacji, selekcji, wartościowania, internalizacji wiedzy i kreowania swoich własnych treści. Ma przygotować ucznia do świadomego korzystania z TIK w procesie uczenia się, do udziału w pracy i w rozrywce. 

fot. fotolia.com

Odpowiednio dobrany przez nauczyciela materiał źródłowy ma pozwolić uczniom bardziej skupić się na krytycznej analizie i wykorzystaniu informacji niż na ich szukaniu w internecie.

Istotną cechą różnicującą w stosunku do klasycznej metody projektu jest w WebQueście:

• instrukcja umieszczona w Internecie (np. strona internetowa);
• konieczność wykorzystania oprócz tradycyjnych źródeł informacji (np. książka, czasopismo), także (a zwykle nawet przede wszystkim) zasobów sieciowych;
• wykorzystanie przy opracowywaniu uczniowskiego produktu cyfrowych narzędzi, np. strony WWW, bloga, narzędzi prezentacyjnych (np. Prezi), filmu wideo.

Krótko o metodzie

WebQuest często realizowany jest jako ćwiczenie grupowe, w którym każda grupa realizuje inną część projektu, wykonując inne zadania. Podział na grupy ma funkcję motywującą, gdyż wiąże się zazwyczaj z wcieleniem w jakąś rolę. Pobudza to zainteresowanie uczniów danym zagadnieniem.

WebQuest może być projektem przeznaczonym dla jednej dyscypliny, ale może mieć też charakter interdyscyplinarny. Może być krótkoterminowy (1–2 godziny lekcyjne) lub długoterminowy (kilka tygodni). Produktem finalnym może być plakat, praca pisemna, prezentacja multimedialna, wystąpienie publiczne itp.

Typowa struktura WebQuestu zawiera następujące części (podstrony):

1. Wprowadzenie – ogólny, motywujący opis projektu,
2. Zadanie – polecenia dla poszczególnych grup, opis produktu, który należy stworzyć
3. Proces – opis kroków, jakie należy wykonać, aby rozwiązać zadania,
4. Źródła (zasoby) – lista linków do zasobów dostępnych w sieci, potrzebnych do rozwiązania poszczególnych zadań,
5. Ewaluacja (kryteria ocen) – punktacja i sposób oceny wykonania zadan,
6. Konkluzja (podsumowanie) – podsumowanie projektu, czasem zawierającę prezentację gotowych materiałów będących efektem pracy uczniów.

Dodatkowo często zamieszczana jest podstrona zawierająca informacje o WebQueście, wskazówki dla innych nauczycieli, którzy w przyszłości chcieliby skorzystać z tak opracowanego projektu.

(Za: Wikipedia)

Metoda ciągle odkrywana na nowo

WebQuest jest znany jako nowatorska metoda pracy z uczniami od blisko 20 lat – opracowana została w 1995 r. przez Bernie Dodge'a i Toma Marcha, dwóch nauczycieli z San Diego State University w USA. Wydaje się, że wartość tej metody zostanie doceniona dopiero teraz, gdy w obliczu gwałtownego przyrostu zasobów informacyjnych w sieci, umiejętność właściwej selekcji, analizy i wykorzystania przetworzonej staje się kluczową kompetencją życiową.

fot. fotolia.com

WebQuest według jego twórców jest aktywnością zorientowaną na dociekanie i poszerzanie wiedzy, przy czym większość lub całość informacji uzyskanych przez uczących się pochodzi z Internetu, co zapewnia uczniom bieżący kontakt z zasobami informacyjnymi. Każdy z nich staje się wyzwaniem dla uczniów, które umożliwia sprawdzenie ich wiedzy i umiejętności w praktyce. Ich wykorzystanie w nauczaniu ma wiele zalet – wydajnie wykorzystują czas ucznia, sprzyjają rozwojowi umiejętności wyszukiwania informacji, ich analizy, syntezy i oceny. Co ważne, stwarzają również możliwość pracy zespołowej, rozwijając umiejętności komunikacji, zarządzania czasem, twórczego i krytycznego myślenia.

Na początek

Zaczynamy osobny blog sprofilowany na tematykę metody WebQuest, wychodząc z założenia, że jest to odpowiednia metoda pracy w cyfrowym świecie z cyfrowymi uczniami (także metoda na czasie - jeśli zważymy na wzrost znaczenia internetu w naszym życiu).

W dobie dominacji cyfrowych technologii, wszechobecnej i nadmiarowej informacji, umiejętności selekcjonowania treści oraz kreatywnego generowania na ich podstawie nowych treści - zyskują znaczenie kluczowe. Niedostatek takich umiejętności wynika też z jeszcze innego aspektu specyfiki polskiej szkoły. Konstrukcja systemu egzaminów zewnętrznych jest ukierunkowana na udzielanie “jedynej poprawnej odpowiedzi na zadane pytanie”. Wbrew deklaracjom nawet zadania o otwartej formule odpowiedzi, w których brak jednoznacznego, jedynego poprawnego rozwiązania, są oceniane przy pomocy niesławnego już “klucza”, który w istocie znów określa zbiór odpowiedzi jedynie słusznych, prostych do wyobrażenia, przewidzenia, sprawdzenia i zmierzenia w punktach. Nauczyciele rozliczani w ten sposób z efektywności pracy - tak też w efekcie projektują kształt swojego nauczania.